قطع اینترنت دیگر یک اختلال فنی یا تصمیم کوتاهمدت نیست؛ به گفته رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، این محدودیتها هر روز بین ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان به اقتصاد ایران آسیب میزند. عددی که اگرچه بزرگ به نظر میرسد، اما از نگاه فعالان حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال، هنوز تمام ابعاد خسارت را نشان نمیدهد و تنها بخش قابل اندازهگیری یک بحران عمیقتر است.
برآورد رسمی اثر اقتصادی قطع اینترنت
علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نصر کشور، در گفتوگو با شفقنا اعلام کرده است که اثر اقتصادی قطع اینترنت بهصورت مستقیم روزانه بین ۲ تا ۳ همت برآورد میشود. او تأکید میکند این عدد صرفاً خسارتهای مستقیم را در بر میگیرد و بسیاری از پیامدهای غیرمستقیم، هنوز وارد محاسبات نشدهاند.
به گفته حکیمجوادی، زمانی که اینترنت دچار اختلال یا قطعی میشود، بخشهای مختلفی از اقتصاد بهطور همزمان آسیب میبینند؛ از کسبوکارهای آنلاین گرفته تا صنایع سنتی که امروز برای فروش، ارتباط با مشتری و زنجیره تأمین به اینترنت وابستهاند. به همین دلیل، اثر اقتصادی قطع اینترنت محدود به اکوسیستم فناوری اطلاعات نیست و دامنه آن بسیار فراتر میرود.
اعتماد کاربران؛ سرمایهای که بهسادگی از دست میرود
یکی از مهمترین پیامدهای قطع اینترنت، لطمه به اعتماد کاربران است؛ موضوعی که حکیمجوادی آن را یک دارایی نامشهود اما بسیار ارزشمند میداند. به گفته او، کاربران طی سالها به سرویسها و خدمات آنلاین اعتماد کردهاند و این اعتماد، پایه رشد بسیاری از کسبوکارهای دیجیتال بوده است.
ضربه به برندها و رتبهبندیهای بینالمللی
قطع شدن اینترنت باعث میشود این اعتماد بهسرعت آسیب ببیند. کاربران در مواجهه با اختلالهای مکرر، استفاده از برخی سرویسها را کنار میگذارند یا به گزینههای جایگزین خارجی فکر میکنند. از سوی دیگر، این وضعیت بر رتبهبندیهای بینالمللی کشور در حوزه فناوری، آمادگی دیجیتال و شاخصهای رقابتپذیری نیز تأثیر منفی میگذارد؛ شاخصهایی که مستقیماً بر تصمیم سرمایهگذاران خارجی اثرگذارند.
اثر اقتصادی قطع اینترنت بر نیروی انسانی و مهاجرت نخبگان
حکیمجوادی معتقد است یکی از نگرانکنندهترین پیامدهای قطع اینترنت، تأثیر آن بر نیروی انسانی متخصص است. اکوسیستم فناوری اطلاعات بهشدت متکی به سرمایه انسانی است و هرگونه بیثباتی در زیرساختها، مستقیماً انگیزه متخصصان را هدف قرار میدهد.
او میگوید بسیاری از فعالان حوزه آیتی، با تداوم اختلالها، دوباره موضوع مهاجرت را مطرح میکنند. این مسئله میتواند به خروج نیروهای نخبه و کاهش توان رقابتی کشور در بلندمدت منجر شود؛ خسارتی که نهتنها اقتصادی، بلکه راهبردی و جبرانناپذیر است.
تأثیر گسترده بر زندگی روزمره و بخش صنعت
به گفته رئیس سازمان نصر کشور، قطع اینترنت تنها به کسبوکارهای آنلاین محدود نمیشود و زندگی روزمره مردم، بخش صنعت و حتی خدمات عمومی را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. بسیاری از فرآیندهای صنعتی، لجستیکی و خدماتی امروز به سیستمهای آنلاین و ارتباطات پایدار وابستهاند و اختلال بیش از چند روز میتواند کل زنجیره را دچار مشکل کند.
اختلال ۱۰ روزه؛ نقطه عطف خسارتها و اثر اقتصادی قطع اینترنت
حکیمجوادی با اشاره به اختلال بیش از ۱۰ روزه اینترنت در اکوسیستم آیتی میگوید این مدت زمان، تأثیر کاملاً ملموسی بر فعالیت شرکتها و استارتاپها داشته است. به گفته او، اثر اقتصادی قطع اینترنت در این بازه، بهصورت مستقیم همان ۲ تا ۳ همت در روز برآورد میشود، اما چون این اثر در تمامی ابعاد گسترده است و هنوز بخشهایی از آن محاسبه نشده، خسارت واقعی بهمراتب بیشتر از این ارقام خواهد بود.
