صنعت تبلیغات ایران در سال ۱۴۰۴ و آغاز ۱۴۰۵ یکی از سختترین دورههای خود در دهههای اخیر را تجربه کرد؛ دورهای که همزمانی جنگ، محدودیتهای اینترنت و رکود اقتصادی، بسیاری از آژانسهای تبلیغاتی را وارد فاز بقا کرده است. فعالان این حوزه میگویند دو دوره جنگ با کشورهای متخاصم، در کنار قطع و محدودیت اینترنت در دیماه، سه شوک بزرگ به بازار تبلیغات وارد کرد؛ شوکهایی که بیشترین فشار را بر شرکتهای دیجیتال مارکتینگ، کمپینهای سوشال و تبلیغات آنلاین وارد کرده است.
بر اساس ارزیابی فعالان بازار، طولانیشدن محدودیتهای اینترنت و اختلال در دسترسی کاربران، فضای تبلیغات دیجیتال را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. شرکتهای فعال در حوزه تبلیغات شبکههای اجتماعی، اینفلوئنسر مارکتینگ و تبلیغات کلیکی، بیشترین آسیب را در این دوره متحمل شدهاند. برخی فعالان صنعت تبلیغات معتقدند نزدیک به ۵۰ درصد شرکتهای دیجیتال مارکتینگ در ایران عملاً وارد وضعیت خاموشی شدهاند و فعالیت مؤثر خود را از دست دادهاند.
بحران تبلیغات دیجیتال در دوران جنگ و محدودیت اینترنت
آژانسهای فعال در تبلیغات گوگل و تبلیغات کلیکی، بهدلیل اختلالهای گسترده اینترنت و افت دسترسی کاربران، با کاهش شدید درآمد مواجه شدهاند. در این میان، تنها بخشی از شرکتهای دیجیتال توانستهاند شرایط خود را حفظ کنند که مالک رسانه یا بستر تبلیغاتی اختصاصی بودهاند. به گفته فعالان بازار، مدل اجاره فضای تبلیغاتی در این دوره نهتنها سودآور نبوده، بلکه در بسیاری از موارد به عاملی برای افزایش زیان شرکتها تبدیل شده است.
همزمان، شرکتهای فعال در حوزه BTL و کمپینهای گوریلا مارکتینگ نیز با افت شدید پروژهها مواجه شدهاند. حذف کمپینهای محیطی، کاهش اجرای تبلیغات نقطه فروش و افت فعالیتهای تبلیغاتی شهری، بخشی از بحران فعلی صنعت تبلیغات محسوب میشود. کاهش مخاطبان صداوسیما و قطع دورهای برخی برنامههای اسپانسری تلویزیونی نیز فشار مضاعفی بر آژانسها وارد کرده است.
افزایش هزینهها و موج تعدیل نیرو در آژانسهای تبلیغاتی
در کنار افت پروژهها، تورم، افزایش اجارهبها و رشد پایه حقوق کارکنان، سه عامل اصلی تشدید بحران برای شرکتهای تبلیغاتی عنوان میشوند. حتی آژانسهایی که مالک ساختمان و رسانه تبلیغاتی هستند و نسبت به سایر بازیگران بازار آسیب کمتری دیدهاند، اکنون با بحران نقدینگی روبهرو شدهاند.
برخی گزارشها نشان میدهد در تعدادی از آژانسهای تبلیغاتی، تعدیل نیروی انسانی به حدود ۴۰ درصد رسیده است؛ روندی که هم شرکتها و هم کارکنان صنعت تبلیغات را با یکی از دشوارترین دورههای کاری سالهای اخیر مواجه کرده است.
فعالان این صنعت معتقدند روندهای اقتصادی فعلی چشمانداز روشنی برای بازار تبلیغات ترسیم نمیکند و در صورت ادامه شرایط موجود، احتمال تعطیلی برخی آژانسهای قدیمی و بزرگ کشور نیز وجود دارد. به باور آنها، افزایش هزینههای رسانهای در ماههای آینده میتواند فشار مضاعفی بر بازار وارد کند.
تغییر استراتژی تبلیغات در بازار ایران
فعالان بازار پیشبینی میکنند رسانههای اصلی کشور برای جبران کاهش منابع درآمدی خود، به سمت افزایش نرخ اجاره فضاهای تبلیغاتی حرکت کنند؛ اقدامی که میتواند هزینه کمپینها را برای برندها و آژانسها افزایش دهد.
همزمان تغییر رفتار مصرفکنندگان نیز استراتژی تبلیغات برندها را تغییر داده است. افزایش شدید هزینههای زندگی باعث شده تبلیغات فروش اقساطی در بخشهای مختلف بازار رشد قابلتوجهی پیدا کند. تبلیغ امکان خرید اقساطی خودرو و موتورسیکلت حالا به حوزههایی مانند اجاره ویلا و حتی کالاهای خوراکی نیز رسیده است؛ تغییری که از نگاه فعالان صنعت تبلیغات، بازتاب مستقیم وضعیت اقتصادی جامعه محسوب میشود.
در چنین شرایطی، بسیاری از آژانسهای تبلیغاتی حداقل تا تابستان تمرکز خود را بر کاهش هزینهها و حفظ بقا گذاشتهاند. فعالان این صنعت میگویند برخلاف برخی صنایع که از حمایتهای صنفی یا دولتی برخوردارند، آژانسهای تبلیغاتی کوچک و بزرگ عملاً بدون پشتوانه حمایتی در حال فعالیت هستند و برای ادامه حیات، ناچارند فشارهای اقتصادی را بهتنهایی مدیریت کنند.
