بحرانها معمولاً الگوی مصرف را به سمت احتیاط بیشتر و کاهش هزینههای غیرضروری سوق میدهند. با این حال دادههای گزارش تکنوپی نشان میدهد کاربران در دوران جنگ تنها به دنبال حفظ ارزش داراییهای خود نبودهاند. همزمان با رشد تقاضا برای طلا، خرید کنسولهای بازی نیز افزایش یافته است؛ دو انتخاب متفاوت که در کنار هم، تصویری قابل توجه از تغییر رفتار مالی و مصرفی کاربران ارائه میکنند.
بازتخصیص مصرف؛ از دارایی امن تا سرگرمی دیجیتال
در چنین شرایطی، رفتار مصرفی کاربران بیش از آنکه صرفاً به سمت کاهش هزینهها حرکت کند، وارد مرحله بازتخصیص شده است؛ به این معنا که اولویتهای مالی در میان دستههای متفاوتی از نیازها جابهجا شدهاند.
یکی از شاخصترین نشانههای این تغییر، رشد قابل توجه خرید کنسولهای بازی است. دادههای گزارش تکنوپی نشان میدهد فروش این کالا نسبت به شرایط عادی تقریباً دو برابر شده است. این روند بیانگر آن است که بخشی از کاربران، در کنار مدیریت فشار اقتصادی، همچنان به دنبال حفظ کیفیت زندگی و جایگزین کردن بخشی از سرگرمیهای خارج از خانه با گزینههای درونخانهای بودهاند.
طلا؛ همچنان در مرکز توجه کاربران
در سوی دیگر، بررسی سبد خرید کاربران نشان میدهد ۴۸ درصد از کل خریدهای اعتباری به طلای دیجیتال و زینتی اختصاص یافته است. این سهم بالا نشاندهنده افزایش تمایل کاربران به حفظ ارزش دارایی در شرایط بیثباتی اقتصادی و حرکت به سمت داراییهایی است که نقش پوشش ریسک در برابر کاهش ارزش پول دارند.
ابزارهای دیجیتال؛ نقش پایدار موبایل در سبد خرید
در کنار طلا، ۳۴ درصد از خریدها به گوشیهای موبایل اختصاص داشته است. این داده نشان میدهد ابزارهای ارتباطی و دیجیتال حتی در شرایط بحران نیز جایگاه خود را در سبد مصرفی حفظ کردهاند و همچنان بهعنوان زیرساختی برای ارتباطات و انجام امور روزمره عمل میکنند.
میانگین وام و تمرکز جغرافیایی
در این بازه زمانی، میانگین مبلغ وام پرداختی حدود ۱۲۰ میلیون تومان بوده است؛ رقمی که نشان میدهد بخش قابل توجهی از تقاضای اعتباری در محدوده خریدهای میانرده تا نسبتاً سنگین قرار داشته و اعتبار همچنان نقش مهمی در تأمین قدرت خرید کاربران دارد.
از نظر جغرافیایی، استان تهران با ۴۳ درصد بیشترین سهم از وامها را به خود اختصاص داده و پس از آن استانهای البرز، اصفهان، فارس و خراسان رضوی قرار دارند. این تمرکز میتواند بازتابی از تفاوت در دسترسی به خدمات مالی، تمرکز تقاضا و ساختار اقتصادی مناطق مختلف کشور باشد.
فشار نقدینگی و تغییر رفتار بازپرداخت
یکی از مهمترین پیامدهای شرایط اخیر، افزایش فشار نقدینگی بر خانوارهاست. دادههای پایش ریسک در گزارش تکنوپی نشان میدهد حدود ۵۰ درصد از کاربران در بازه مورد بررسی با تأخیر در بازپرداخت اقساط مواجه شدهاند. در مقابل، این نرخ در استانهای شمالی کشور حدود ۲۵ درصد ثبت شده است؛ اختلافی معنادار که میتواند ناشی از تفاوت در پایداری درآمد، شرایط معیشتی و الگوهای اقتصادی منطقه باشد.
دادههای تکنوپی نشان میدهد رفتار کاربران در دوران بحران را نمیتوان صرفاً با کاهش یا افزایش مصرف توضیح داد، بلکه باید آن را بهعنوان یک فرآیند بازتخصیص در اولویتهای مالی و سبک زندگی در نظر گرفت.
در یک سو، افزایش سهم طلا از سبد خرید نشاندهنده تلاش برای حفظ ارزش دارایی است و در سوی دیگر، رشد خرید کنسولهای بازی بیانگر تداوم تقاضا برای سرگرمی و بازتعریف شیوههای گذران زمان در شرایط محدودتر است. در کنار این دو روند، ثبات نسبی تقاضا برای موبایل و افزایش تأخیر در بازپرداخت اقساط نیز تصویری چندلایه از فشار مالی و تغییر رفتار اقتصادی کاربران ارائه میکند.
در مجموع، دادهها نشان میدهد در شرایط بیثباتی، تصمیمهای مالی کاربران ترکیبی از مدیریت ریسک، حفظ ارزش دارایی و تطبیق الگوی مصرف با شرایط جدید زندگی است.
