در سال ۲۰۰۴، زمانی که فیسبوک بهعنوان یک پروژه دانشجویی در دانشگاه هاروارد آغاز به کار کرد، کمتر کسی تصور میکرد این پلتفرم به نقطه آغاز موجی تبدیل شود که امروز از آن با عنوان رشد جهانی شبکههای اجتماعی یاد میشود. این شبکه تنها ده ماه پس از راهاندازی به یک میلیون کاربر رسید و حدود هشت سال بعد، در اکتبر ۲۰۱۲، مرز یک میلیارد کاربر را پشت سر گذاشت؛ نقطهای که آغاز عصر جدید رسانههای اجتماعی بود.
رشد جهانی شبکههای اجتماعی و تغییر الگوی ارتباطات دیجیتال
همزمان با گسترش استفاده از فیسبوک، پلتفرمهای دیگری مانند توییتر در سال ۲۰۰۶ و اینستاگرام در سال ۲۰۱۰ وارد میدان شدند و فضای رقابتی جدیدی شکل گرفت. این شبکهها بهسرعت به بخشی از زندگی روزمره کاربران تبدیل شدند و مفهوم ارتباطات آنلاین را بازتعریف کردند.
در کمتر از دو دهه، رشد جهانی شبکههای اجتماعی باعث شد حضور در این فضا به یک رفتار تقریباً همگانی تبدیل شود. شبکههای اجتماعی دیگر صرفاً ابزار سرگرمی نبودند، بلکه به زیرساخت ارتباطی، رسانهای و حتی بازاریابی برای کسبوکارها و برندها تبدیل شدند. این تحول، نقش مهمی در شکلگیری اقتصاد دیجیتال و توسعه مدلهای جدید تبلیغاتی ایفا کرده است.
آمارهای جدید درباره رشد جهانی شبکههای اجتماعی
بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۴، بیش از پنج میلیارد نفر در سراسر جهان کاربر شبکههای اجتماعی هستند که معادل حدود ۷۱ درصد جمعیت جهان است. پیشبینیها نشان میدهد این نرخ نفوذ تا سال ۲۰۲۹ به حدود ۸۲.۶ درصد خواهد رسید. این ارقام نشان میدهد رشد جهانی شبکههای اجتماعی همچنان ادامه دارد و هنوز ظرفیت توسعه در بازارهای مختلف وجود دارد.
افزایش دسترسی به اینترنت، گسترش گوشیهای هوشمند و تغییر سبک مصرف رسانهای کاربران از مهمترین عواملی هستند که این روند را تقویت کردهاند. در نتیجه، برندها و شرکتها مجبور شدهاند استراتژیهای ارتباطی خود را با رفتارهای جدید کاربران هماهنگ کنند و سرمایهگذاری بیشتری در کانالهای دیجیتال انجام دهند.
نگرانیها و سیاستهای محدودکننده
در کنار فرصتهای گسترده، رشد جهانی شبکههای اجتماعی نگرانیهایی نیز به همراه داشته است. موضوعاتی مانند سلامت روان، امنیت آنلاین و اعتیاد دیجیتال باعث شده دولتها به فکر وضع قوانین محدودکننده بیفتند. در نوامبر ۲۰۲۴، استرالیا قانونی تصویب کرد که استفاده از شبکههای اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال را محدود میکند و برای پلتفرمها جریمههای سنگینی در نظر گرفته شده است.
کشورهای اروپایی نیز در حال بررسی اقدامات مشابه هستند و در برزیل نیز قوانین جدید از مارس ۲۰۲۶ اجرایی خواهد شد. بر اساس یک نظرسنجی سازمان جهانی بهداشت، از هر ده نوجوان در جهان، یک نفر کاربر مسئلهدار شبکههای اجتماعی محسوب میشود؛ موضوعی که نشان میدهد مدیریت رشد جهانی شبکههای اجتماعی به یکی از چالشهای اصلی سیاستگذاران تبدیل شده است.
