در حالی که کسبوکارهای کشور پس از هفته‌ها جنگ، قطعی گسترده اینترنت و ماه‌ها بی‌ثباتی، در حال بازیابی فعالیت خود بودند، تصمیم ناگهانی برای تخلیه فضای کار اشتراکی باغ کتاب، شوک دیگری به ده‌ها کسب‌وکار و صدها نفر از فعالان اقتصادی کشور وارد کرد. کسب‌وکارهایی که نه یکی از طرفین قرارداد بودند و نه نقشی در تصمیمات مدیریتی داشتند، اما بیشترین هزینه را پرداخت کردند.
انجمن فضاهای کار اشتراکی ایران از ابتدا، موضعی روشن و شفاف داشته است. پایان مدت قرارداد میان باغ کتاب و پارادایس هاب، بخشی از یک رابطه قراردادی میان دو مجموعه بوده و انجمن در جایگاه یک نهاد صنفی، وارد داوری درباره مفاد قرارداد میان دو طرف نمی‌شود؛ اما نمی‌تواند نسبت به پیامدهای تصمیمی که مستقیماً بر فعالان این صنعت و امنیت فعالیت کسب‌وکارها اثر گذاشته است، بی‌تفاوت باشد.
در شرایطی که رویکرد دولت در ماه‌های اخیر بر کاهش فشارهای ناشی از شرایط جنگی استوار بوده و حتی برای حمایت از مستأجران، سیاست‌هایی مانند محدودیت افزایش اجاره‌بها و امکان تمدید قراردادها را پیش‌بینی کرده است، انتظار می‌رود نهادهای عمومی نیز در تصمیمات خود همین رویکرد حمایتی را دنبال کرده و از تحمیل آسیب‌های قابل پیش‌بینی به کسب‌وکارها اجتناب کنند.
مسئله امروز، پایان یک قرارداد نیست؛ مسئله، نحوه مدیریت این فرآیند و پیامدهای آن برای کسب‌وکارهایی است که سال‌ها فعالیت خود را بر بستر این فضا بنا کرده‌اند. پایان یک قرارداد نمی‌تواند به معنای نادیده گرفتن سرمایه اجتماعی شکل‌گرفته، اعتماد ایجادشده میان اعضا و اکوسیستمی باشد که طی سال‌ها در این فضا شکل گرفته است.
پارادایس هاب بیش از شش سال در باغ کتاب فعالیت کرده و طی این مدت، ده‌ها کسب‌وکار فعالیت خود را بر بستر این فضا شکل داده بودند. پایان چنین همکاری‌ای نیازمند برنامه‌ریزی برای انتقال کسبوکارهای مستقر بود؛ اما با وجود برگزاری مزایده، مشخص نشدن نتیجه آن، هم‌زمانی دور دوم مزایده با آغاز جنگ و پس از ماه‌ها سکوت و عدم پاسخ به مکاتبات پارادایس هاب، ناگهان دستور تخلیه صادر شد. پرسش روشن این است که چرا هزینه تأخیر و ابهام در تصمیم‌گیری باید بر دوش کسب‌وکارهایی گذاشته شود که نقشی در این فرآیند نداشتند؟
انجمن فضاهای کار اشتراکی ایران در تاریخ ۲۸ تیرماه، طی نامه‌ای رسمی، از مدیریت باغ کتاب درخواست کرد حداقل سه تا شش ماه فرصت برای انتقال کسبوکارهای مستقر در نظر گرفته شود تا از وارد شدن آسیب بیشتر به فعالان این حوزه جلوگیری شود. این مطالبه، نه برای حفظ یک قرارداد، بلکه برای حفظ امنیت فعالیت کسب‌وکارهایی بود که هیچ نقشی در این اختلاف نداشتند. با وجود این، تاکنون پاسخی به این درخواست و سایر مکاتبات انجمن ارائه نشده است.
در روزهای گذشته، روایت‌های مختلفی درباره علت تعطیلی این مجموعه در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و تلاش شد موضوع به حاشیه‌هایی خارج از اصل ماجرا تقلیل پیدا کند. انجمن معتقد است پرداختن به روایت‌های غیرمستند، افکار عمومی را از مسئله واقعی دور می‌کند. مسئله اصلی، ابهام در فرآیند تصمیم‌گیری، نبود شفافیت درباره نتیجه مزایده، نحوه اجرای تخلیه و خسارت‌هایی است که به کسبوکارهای مستقر در این مجموعه وارد شده است.
آنچه امروز آسیب دیده، صرفاً یک مجموعه یا یک بهره‌بردار نیست. این شیوه تصمیم‌گیری، اعتماد به کل صنعت فضاهای کار اشتراکی را تحت تأثیر قرار داده است. زمانی که یک فضای کار اشتراکی با سابقه چندین ساله، بدون برنامه انتقال و بدون فرصت کافی برای اعضای خود تعطیل می‌شود، این موضوع می‌تواند بر نگاه کسب‌وکارها به ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در همکاری با چنین فضاهایی اثرگذار باشد.
بر همین اساس، انجمن فضاهای کار اشتراکی ایران مطالبات خود را به‌صورت شفاف اعلام می‌کند:
- انجمن خواستار آن است که باغ کتاب نتیجه نهایی مزایده و مبنای تصمیمات اتخاذشده را به‌صورت شفاف و عمومی اعلام کند.
- انجمن خواستار آن است که باغ کتاب درباره فرآیند منتهی به صدور ناگهانی دستور تخلیه و همچنین عدم پاسخگویی به مکاتبات رسمی انجمن، توضیح روشن و مسئولانه ارائه کند.
- باغ کتاب باید نسبت به خسارت‌های واردشده به کسبوکارهای مستقر، مسئولانه برخورد کرده و برنامه مشخص خود برای جبران این خسارت‌ها را اعلام کند.
- باغ کتاب باید نسبت به آثار تصمیم اتخاذشده بر اعتبار حرفه‌ای پارادایس هاب و اعتماد عمومی به صنعت فضای کار اشتراکی پاسخگو باشد و اقدامات لازم برای جبران این آسیب‌ها را انجام دهد.
- انجمن خواستار آن است که باغ کتاب زمینه برگزاری جلسه‌ای با حضور نمایندگان انجمن، بهره‌بردار و نمایندگان کسبوکارهای آسیب دیده را فراهم کند تا این موضوع از مسیر شفافیت، گفت‌وگو و مسئولیت‌پذیری تعیین تکلیف شود.
اعتماد، ستون اصلی هر اقتصاد پویا و هر محیط کسب‌وکار سالم است. هیچ تصمیم مدیریتی، حتی اگر در چارچوب یک قرارداد اتخاذ شده باشد، نباید به قیمت بی‌ثباتی کسب‌وکارها، آسیب به اعتبار فعالان این صنعت و از بین رفتن اعتماد عمومی تمام شود. انجمن فضاهای کار اشتراکی ایران، پیگیری این موضوع را نه صرفاً یک مطالبه موردی، بلکه بخشی از مسئولیت صنفی خود در صیانت از اعتبار، ثبات و آینده صنعت فضاهای کار اشتراکی می‌داند و تا زمان دستیابی به پاسخی شفاف و حصول نتیجه، این مطالبه را با جدیت دنبال خواهد کرد.
