در تازهترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس درباره بازار محتوای دیجیتال در ایران، مشخص شده است که کاربر ایرانی اینستاگرام با بیش از ۳۱ میلیون کاربر فعال، یکی از اصلیترین بازیگران در فضای شبکههای اجتماعی داخلی است و نقش مهمی در مصرف رسانه دیجیتال دارد. اینستاگرام با سهم نزدیک به ۴۷ درصد از کاربران فضای مجازی، در صدر جدول محبوبترین پلتفرمها قرار گرفته و توانسته جایگاه خود را میان کاربران ایرانی تثبیت کند.
البته محور بحث در این گزارش تنها اندازه جمعیت کاربران نیست، بلکه تأکید بر آن است که سهم ترافیک مصرف خدمات خارجی بسیار بیشتر از خدمات داخلی است و این موضوع نشان میدهد که حتی با وجود تلاشها برای تقویت پلتفرمهای بومی، کاربران ایرانی همچنان به سرویسها و شبکههای بینالمللی متکی هستند.
گرایش کاربران ایرانی به شبکههای اجتماعی خارجی
گزارش مرکز پژوهشها نشان میدهد گرایش به شبکههای اجتماعی خارجی در ایران بسیار چشمگیر است؛ به طوری که اینستاگرام با بیش از ۳۱ میلیون کاربر فعال و سهم ۴۷ درصدی، پربازدیدترین رسانه اجتماعی در کشور محسوب میشود. پس از آن، تلگرام با ۲۴ میلیون کاربر و سهم ۳۵ درصد در رتبه دوم قرار دارد. واتساپ نیز در جایگاه سوم با سهم قابل توجهی از بازار قرار دارد.
این دادهها نشان میدهد که کاربر ایرانی اینستاگرام نه تنها در ایران حضور گستردهای دارد، بلکه نقش تعیینکنندهای در مصرف محتوا و تعاملات اجتماعی دیجیتال ایفا میکند. این امر در حالی است که سهم خدمات داخلی در بازار دیجیتال ایران بسیار پایینتر از نرخهای هدفگذاری شده است و حتی در تولید محتوای ویدیویی اختصاصی نیز روند نزولی ثبت شده است.
چالش تولید محتوا در برابر تسلط پلتفرمهای خارجی
یکی از بخشهای برجسته این گزارش به سقوط تولید محتوای اختصاصی در پلتفرمهای داخلی میپردازد. اگرچه در سال ۱۴۰۱ تولید محتوای ویدیو درخواستی رشد قابل توجهی داشت، این روند در سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۳ درصد کاهش یافت و در سال ۱۴۰۳ حتی وارد محدوده منفی شد. به بیان دیگر، خروجی محتوا در ویاودیهای داخلی نتوانست رشد خود را حفظ کند و بهطور فزایندهای از رقابت با پلتفرمهای خارجی عقب ماند.
این وضعیت ضعف نظام مالکیت فکری، مشکلات مدلهای پایدار درآمدی و چالشهای رقابتپذیری را بهعنوان موانع اصلی معرفی میکند. براساس دادههای گزارش، سهم محتوای داخلی در بازار ویاودیها در برابر خدمات خارجی تنها حدود ۴.۵ درصد است، در حالی که بخش خارجی حدود ۹۵.۵ درصد از محتوای موجود را تشکیل میدهد.
نقش کاربر ایرانی اینستاگرام در اکوسیستم دیجیتال
برای برندها و فعالان بازاریابی و تبلیغات دیجیتال، کاربر ایرانی اینستاگرام یک بازار هدف کلیدی محسوب میشود. سهم بالای کاربری این شبکه اجتماعی در ایران، فرصتهای قابل توجهی برای تبلیغات، همکاری با اینفلوئنسرها، توسعه محتوا و ایجاد تعامل مستقیم با مخاطب فراهم میکند. در واقع اینستاگرام همچنان یک رسانه بازاریابی بسیار مؤثر است، به خصوص برای کمپینهایی که هدف آنها جلب توجه مخاطبان جوان و دیجیتالاول است.
این روند همچنین نشان میدهد که علیرغم تلاشها برای توسعه پلتفرمهای داخلی، کاربر ایرانی اینستاگرام همچنان به سرویسهای خارجی وفادار مانده و این وفاداری، قدرت و نفوذ پلتفرمهای بینالمللی را در بازار دیجیتال ایران تقویت میکند.
